Araç Kapı ve Temas Noktalarının Pas Oluşmasını Engelleme

İlk arabamın sürücü kapısı, aldıktan yaklaşık iki yıl sonra kışın sabahları "gıcır gıcır" ses çıkarmaya başlamıştı. Ben de tipik yeni sürücü refleksiyle omuz silktim; ses işte, geçer dedim. Geçmedi. Bir sonraki kış kapı menteşesinin alt kısmında kabarmış boya ve altında turuncu bir leke buldum. O gün öğrendiğim şey şu: kapı temas pas oluşumu bir anda olmaz, aylarca sinyal verir ve neredeyse hepsi 15 dakikalık bir bakımla önlenebilir.

Bu sayfada, kapılar, bagaj kapağı, motor kaputu ve yakıt kapağı gibi hareketli/temas eden noktaların neden paslandığını ve bunu evde nasıl engellediğimi baştan sona anlatıyorum. Alet çantası gerekmiyor, tornavida bilgisi bile şart değil.

Pas Neden Tam Bu Noktalarda Başlıyor?

Kapı kenarları, menteşeler, kilit dilleri ve kapı fitilinin oturduğu alanlar aracın en çok "hareket eden" ve en çok su tutan yerleri. Fabrikadan çıkan boya ve galvaniz kaplama sağlam olsa da, kapı her açılıp kapandığında iki metal yüzey birbirine sürtünüyor. Zamanla o mikro kalınlıktaki koruyucu tabaka aşınıyor. Altına giren nem, kışın yola atılan tuz ve yol kiriyle birleşince elektrokimyasal bir ortam oluşuyor; işte pas tam orada doğuyor.

Bir de kimsenin bakmadığı yerler var: kapı alt kenarındaki tahliye delikleri. Kapının içine giren su normalde bu deliklerden akar. Delikler çamurla dolduğunda su kapının içinde birikiyor ve pası içeriden dışarıya doğru yürütüyor. Ben ilk kez bir kapıyı içeriden kontrol ettiğimde, delikte kurumuş yaprak parçası bulmuştum.

Adım Adım Uyguladığım Yöntem

1. Kapıları tek tek açıp gözle inceliyorum. Güneş ışığında ya da telefon lambasıyla menteşeleri, kapı alt kenarını, kilit mekanizmasını ve fitil altını kontrol ediyorum. Boyada kabarma, ince turuncu iz veya kahverengi toz varsa not alıyorum. Bu kontrolü mevsim geçişlerinde, yani yılda 3-4 kez yapmak yeterli.
2. Kiri ve tuzu su ile çözüyorum. Yağlamadan önce mutlaka temizlik. Ilık su ve yumuşak bir oto şampuanıyla kapı kenarlarını, fitil oturma yüzeyini ve menteşe çevresini yıkıyorum. Burada tel fırça ya da agresif bir bez kullanmıyorum; boyayı çizersem pasa davetiye çıkarmış olurum. Sert kir için eski bir diş fırçası işimi görüyor.
3. Kurutuyorum, hem de iyice. Islak yüzeye yağ atmak en sık yapılan hata. Mikrofiber bezle siliyorum, menteşe aralarına basınçlı hava veya kompresörüm yoksa saç kurutma makinesinin soğuk kademesiyle üflüyorum. Nem kalırsa yağın altında hapsolur ve pası hızlandırır.
4. Tahliye deliklerini açıyorum. Kapı alt kenarındaki küçük yarıkları plastik bir kürdan veya ince kablo bağıyla dürtüyorum. Metal tornavida sokmuyorum, içteki kaplamayı sıyırır. Delik açıldığında biriken su damlarsa şaşırmayın; bu iyi haber.
5. Doğru yağı doğru yere koyuyorum. Menteşe pimlerine ve kapı tutucu koluna gres veya lityum bazlı yağ, kilit dili ve karşılık plakasına ise silikon ya da beyaz gres sürüyorum. Tek damla yeterli; ardından kapıyı 8-10 kez açıp kapatarak yağın dağılmasını sağlıyorum. Taşan fazlalığı hemen siliyorum, yoksa toz tutup zımpara gibi çalışıyor. Yağ türleri arasındaki farkı merak ediyorsanız sitedeki yağlama sistemleri ve temas noktalarının neden yağlandığını anlatan yazılar konuyu daha derinlemesine açıklıyor.
6. Kapı fitillerine ayrı davranıyorum. Lastik fitillere kesinlikle gres sürmüyorum; lastiği şişirip yumuşatıyor. Bunun yerine silikon bazlı lastik bakım ürünü kullanıyorum. Fitil sağlam kalırsa kapı içine su girmiyor, pas da başlamıyor. Kışın kapının donup açılmaması da bu sayede bitiyor.
7. Yeni başlayan pası hemen durduruyorum. Tırnak ucu kadar bir pas lekesi gördüğümde ince zımpara ile yalnızca o noktayı temizliyor, pas dönüştürücü sürüyor ve üzerine rötuş boyası atıyorum. Kabarmış boyanın altını mutlaka açıyorum; üstünü kapatmak pası içeride büyütmekten başka işe yaramıyor.
8. Kış öncesi bir tur daha atıyorum. Tuzlu yol sezonu başlamadan tüm temas noktalarını yeniden temizleyip yağlıyorum. Lastik basıncı ve soğutma sistemi kontrolüyle aynı haftaya denk getiriyorum; böylece tek seferde bitiyor.

Sık Yapılan Hatalar

• Islak yüzeye yağ atmak: Nemi kilitler, pası hızlandırır. Kurutmadan asla yağlamayın.
• Her yere aynı ürünü sıkmak: Bir kutu sprey yağla tüm aracı halletmek cazip ama fitile gres, lastiğe pas sökücü sürmek zarar verir.
• Fazla yağ kullanmak: Damlayan yağ kıyafetinize, döşemeye bulaşır ve toz tutarak aşındırıcıya dönüşür.
• Tahliye deliklerini hiç kontrol etmemek: En çok göz ardı edilen, en pahalıya patlayan detay.
• Sesi görmezden gelmek: Gıcırtı "yağ bitti" demenin en sade halidir. Ses üç ay sürerse pas başlamış olabilir.
• Kabarmış boyayı üstten boyamak: Altını açıp temizlemeden yapılan rötuş, pası saklamaktan öteye gitmez.
• Yıkamadan sonra kapıları kapalı bırakmak: Yıkama sonrası kapıları 10 dakika açık bırakmak fitil altındaki nemi uçurur.

Kısa Bakım Takvimi