Silecekfar

Sıcak Havalarda Motor Soğutma Sistemini Koruma

Temmuz ortasında, şehir dışı bir yolda arabamın sıcaklık göstergesinin yavaş yavaş kırmızıya doğru tırmandığını izlediğim günü hiç unutmuyorum. Klimayı kapattım, camları açtım, ilk çıkışta durdum ve kaputu kaldırdığımda gördüğüm şey basitti: genişleme tankı neredeyse boş, radyatör peteklerinin arası da tozdan sıvanmış gibiydi. O gün öğrendiğim ders şu oldu: motor soğutma yaz aylarında bir "arıza konusu" değil, düzenli bir bakım kalemidir. Aşağıda kendi denemelerimle oturttuğum, yeni başlayan birinin de rahatça uygulayabileceği bir düzeni anlatıyorum.

Yazın soğutma sistemi neden zorlanır?

Motor, yaktığı yakıtın enerjisinin önemli bir kısmını ısıya çeviriyor. Bu ısıyı soğutkan alıyor, radyatöre taşıyor, radyatörün üzerinden geçen hava da dışarı atıyor. Kışın 5 derecelik havayla soğutan radyatör, yazın 38 derecelik havayla soğutmaya çalışıyor. Yani sistemin marjı daralıyor. Üstüne bir de klima kompresörünün yükü, trafikte durup kalkma, yüklü bagaj ve yüksek devirli dağ yolları eklendiğinde küçük bir eksiklik bile fark ediliyor. Kışın hiç sorun çıkarmayan bir sistemin haziranda kaynamaya başlaması tam olarak bu yüzden.

Adım adım yaz öncesi soğutma kontrolü

  1. Motoru soğukken kontrol edin. Bunu tekrar etmekten sıkılmıyorum, çünkü ilk yılımda sıcak motorda genişleme tankının kapağını açmaya çalışıp elimi haşlamaya çok yaklaştım. Sistem basınç altında çalışır; kapağı açtığınız an kaynama noktası düşer ve sıcak sıvı fışkırır. Aracı en az iki üç saat dinlendirin, tercihen sabah ilk iş bakın.
  2. Genişleme tankındaki seviyeyi okuyun. Tankın üzerinde MIN ve MAX çizgileri vardır. Soğuk motorda seviye MIN'in biraz üzerinde olmalı. Ben seviyeyi haftada bir, benzin alırken göz ucuyla kontrol etmeyi alışkanlık yaptım; on saniyelik iş.
  3. Soğutkanın rengine ve kıvamına bakın. Sağlıklı antifriz canlı renklidir; yeşil, pembe, mavi ya da turuncu olabilir. Kahverengiye dönmüş, içinde yağlı bir film ya da tortu görünen sıvı size sistemin yorulduğunu söylüyor. Paslı görünüm genelde uzun süre değişmemiş soğutkanın koruyucu katkılarını tükettiğinin işareti.
  4. Sadece su eklemeyin. Yolda kaldığınızda acil çözüm olarak su konur, kabul. Ama kalıcı olarak saf su kullanmak iki sorun doğurur: kaynama noktası düşer ve sistem içindeki metalleri koruyan katkılar seyrelir. Doğru olan, aracın el kitabında yazan tipte antifrizi saf suyla üretici oranında karıştırmak. Genelde yarı yarıya bir karışım hem donmaya hem kaynamaya karşı geniş bir aralık verir.
  5. Radyatörün önünü temizleyin. Bu adım en çok atlanan ama en çok işe yarayan adım. Radyatör peteklerinin arasına yaz boyunca yaprak, böcek, poşet parçası, çınar tüyü doluyor. Hava geçemeyince radyatör kapasitesi düşüyor. Ben bahçe hortumuyla, düşük basınçla, arka taraftan öne doğru yıkıyorum; böylece kir girdiği yönden geri çıkıyor. Yüksek basınçlı yıkama makinesini yakın mesafeden tutmayın, ince kanatçıkları ezer.
  6. Fanı test edin. Motoru rölantide çalıştırıp normal çalışma sıcaklığına gelmesini bekleyin. Sıcaklık ortalanınca fan devreye girmeli, biraz sonra da kesmeli. Trafikte kaynayıp yolda serinleyen bir araba çoğu zaman fan ya da fan sensörü sorununa işaret eder. Klimayı açtığınızda da fanın dönmeye başlaması gerekir.
  7. Hortumları elinizle sıkın. Soğuk motorda kalın soğutma hortumlarını avucunuzla sıkıştırın. Sağlıklı hortum diri ve elastiktir. Cam gibi sertleşmiş, çatlak ağı oluşmuş ya da parmağınızın altında sünger gibi ezilen hortum yaz ortasında patlamaya adaydır. Kelepçelerin dibindeki kurumuş beyaz-yeşil kabuklanma da sızıntı izidir.
  8. Radyatör kapağını ihmal etmeyin. Kapak, sistemi basınçta tutarak soğutkanın kaynama sıcaklığını yükseltir. Lastik contası sertleşmiş bir kapak, tek başına aşırı ısınmaya yol açabilir. Ucuz bir parça; şüphe duyuyorsanız değiştirmek en pratik çözüm.
  9. Park yerinde iz arayın. Aracı gece durduğu yerden çektiğinizde asfalta bakın. Renkli, hafif tatlımsı kokan bir leke soğutkan kaçağıdır. Motor kapağını açtığınızda tatlı bir koku ve camda içeriden buğulanma varsa kalorifer peteği tarafına bakılması gerekir.
  10. Değişim aralığını takvime yazın. Soğutkanın ömrü sonsuz değil. Aracın kılavuzundaki kilometre veya yıl değerine göre komple boşaltıp tazelemek, radyatör ve su pompasının ömrünü uzatıyor. Ben bu işi motor yağı değişimi ve fren sıvısı değişimi ile aynı defterde takip ediyorum; böylece hiçbiri unutulmuyor.

Yolda gösterge yükselirse ne yaparım?

Klimayı kapatıp kaloriferi en sıcak, fanı en yüksek kademeye alıyorum. Kulağa ters geliyor ama kalorifer peteği ikinci bir radyatör gibi davranıp ısıyı kabine atıyor. Ardından ilk güvenli yerde duruyor, motoru kapatıyor ve kaputu açmadan soğumasını bekliyorum. Buhar çıkıyorsa hiç yaklaşmıyorum. Yükselen gösterge ile yola devam etmek, silindir kapağı contası gibi çok pahalı bir onarımın kapısını açar.

Sık yapılan hatalar