İlk kışımda arabayı sabah 07:00'de çalıştırmaya çalışırken marşın "urrr… urr… ur" diye gittikçe yavaşlayıp susmasını dinlemek bana çok şey öğretti. O gün işe taksiyle gittim ve akşam eve dönerken şunu anladım: kış, aracın zayıf noktalarını tek tek bulup yüzüne vuran bir denetmen gibi çalışıyor. Yazın gizlenen her eksiklik, ilk buzlu sabahta ortaya çıkıyor.
O yüzden artık her yıl kasım ayının ilk hafta sonunu ayırıyorum. Elimde bir kâğıt, garajda bir termos çay ve iki saat. Aşağıda size o listemi olduğu gibi anlatıyorum. Konuya yeni başlıyorsanız hiçbir maddesi için servise gitmeniz gerekmiyor; çoğu, kaputu açıp bakmakla bitiyor.
Aküyü ciddiye alın. Soğuk, akünün verebileceği akımı düşürürken motorun dönmek için istediği gücü artırır; yani makas iki taraftan kapanır. Ben önce kutup başlarına bakıyorum. Beyaz-mavi bir tuzlanma varsa kabloyu söküp (önce eksi kutup) ılık suyla temizliyorum, kuruladıktan sonra ince bir gres sürüyorum. Sonra aracı gece boyu bekletip sabah ilk çalıştırmayı dinliyorum: marş tembelse, farlar çalıştırırken belirgin şekilde kısılıyorsa akü yorulmuş demektir. Dört yaşını geçmiş bir akü ile kışa girmeyi artık göze almıyorum. Şarj devresinden şüphem varsa alternatör ve kablo tesisatı tarafını da gözden geçiriyorum; araç elektrik sisteminin temellerini bir kez öğrendiğinizde bu kontrol beş dakikaya iniyor.
Ön cam suyunu antifrizli olanla değiştirin. Bu, listedeki en ucuz ve en çok işe yarayan madde. Yazdan kalan sulandırılmış sıvı depoda donunca hem sileceğiniz işe yaramaz hem de pompa ve hortumlar zarar görür. Ben depoyu neredeyse boşaltacak kadar fıskiyeleri çalıştırıp üzerine -20 °C etiketli hazır sıvı ekliyorum, sonra bir süre püskürterek hortumların içindeki eski suyu da atıyorum. Silecek lastiklerini de aynı gün kontrol ediyorum: parmağınızı lastiğin sıyırma kenarında gezdirdiğinizde çatlak, sertlik ya da dişlenme hissediyorsanız değiştirin. Camda iz bırakan bir silecek, kar yağarken görüşünüzü tamamen kapatır.
Lastikleri hem diş hem basınç olarak ölçün. Kış lastiği kararı sadece kar değil sıcaklık meselesi: 7 °C altında yaz lastiğinin karışımı sertleşir, kuru asfaltta bile frenleme mesafesi uzar. Diş derinliğini ölçüyorum, 4 mm altına inmiş bir kış lastiğinden performans beklemiyorum. Basınç ise soğukta kendiliğinden düşer, çünkü hava büzüşür. Ölçümü mutlaka araç soğukken, garajda ya da yola çıkmadan yapıyorum; sıcak lastikte okunan değer yanıltır. Lastik basıncını doğru ayarlama konusunu bir kez okuyup kapı eşiğindeki etiketi bulmanız, kışın en çok kazandıracağınız alışkanlık.
Antifriz karışımını ve soğutma sistemini kontrol edin. Radyatör suyunun donması motor bloğunu çatlatabilecek kadar ciddi bir hasar. Genleşme deposundaki seviyeye bakıyorum, rengin bulanıklaşıp içinde yağlı bir film oluşup oluşmadığına dikkat ediyorum. Basit bir antifriz ölçer (hidrometre) ile karışımın kaç dereceye dayandığını görmek mümkün. Hortumları elle sıkıyorum: aşırı yumuşak, şişkin ya da çatlamış olan varsa kış boyunca beklemeye gelmez. Motor soğutma sistemini kontrol etme adımlarını takip ederseniz kalorifer performansı da toparlanır, çünkü kabin ısıtması aynı devreden beslenir.
Motorun soğukta çalışma şartlarını iyileştirin. Kışın en zorlu an, ilk çalışma anıdır: yağ kalın, yakıt karışımı zengin, kıvılcım kritik. Ben soğuklar bastırmadan önce motor yağını ve filtresini değiştiriyorum ve viskozitesi araç üreticisinin kış için önerdiği aralıkta olan bir yağ seçiyorum. Aşınmış bujiler yazın "biraz zor çalışıyor" gibi hafif bir belirti verirken, kışın aracı tamamen çalıştırmaz hale getirebilir; buji değişimi bu yüzden listemde. Tıkalı hava filtresi de aynı şekilde ilk çalıştırmayı zorlaştırır, temizliği veya değişimi yarım saatlik iş.
Fren, yağlama ve kapı-menteşe hattını atlamayın. Fren sıvısı nem çeker, nem soğukta ve yüklü frende performansı bozar; renk koyulaşmışsa değişim zamanı gelmiştir. Kapı kilitleri, menteşeler, kaput mandalı ve bagaj kilidi buzlanmaya en açık noktalar; ince bir yağ veya silikon sprey donmayı ciddi biçimde azaltıyor. Temas noktalarının neden yağlandığını anladığınızda bu işlemi geçiştirmiyorsunuz. Dizel bir aracınız varsa üre bazlı katkı sıvısının seviyesini de kontrol edin; bu sıvı düşük sıcaklıklarda donabildiği için deponun boşa yakın kalması istenmez.
Görünürlük ve acil durum çantası. Tüm ampuller, sis farları, arka park lambası ve dörtlüler çalışıyor mu? Bagajda buz kazıyıcı, eldiven, battaniye, takviye kablosu, el feneri ve zincir bulunduruyorum. Bir kez karlı bir yolda mahsur kaldıysanız bu maddeyi asla küçümsemezsiniz.