Silecekfar

Motor Soğutma Sistemini Kontrol Etme

Aracımın kaputunu ilk kez merakla açtığımda gözüme çarpan ilk şey, motorun üstünde dolaşan kalın kalın hortumlar ve yanda duran yarı şeffaf plastik kaptı. Ne olduğunu bilmiyordum. Yıllar sonra öğrendim ki o kap, arabamın en sessiz kahramanı olan soğutma sisteminin nabzını tuttuğum yer. Aşırı ısınma yüzünden yolda kalan bir arkadaşımın motoru komple değişince, motor soğutma sistemi bakımı benim için "ara sıra bakılan" bir şey olmaktan çıkıp rutine döndü. Şimdi size kendi yaptığım kontrolleri, sırasıyla ve hiçbir şey bilmediğinizi varsayarak anlatacağım.

Soğutma Sistemi Ne İş Yapar?

Motorun içinde yakıt yanıyor ve bu iş ciddi bir ısı üretiyor. Bu ısının bir kısmı işe yarıyor, geri kalanı atılmak zorunda. İşte soğutma sistemi tam burada devreye giriyor: antifriz karışımı bir sıvı, su pompası sayesinde motor bloğunun içindeki kanallarda dolaşıp ısıyı alıyor, radyatöre taşıyor, oradan hava akımıyla ısı dışarı veriliyor ve sıvı tekrar motora dönüyor. Termostat bu döngünün ne zaman başlayacağını ayarlıyor, fan ise radyatör tek başına yetmediğinde yardıma koşuyor.

Yani sistemde beş temel oyuncu var: soğutma sıvısı, radyatör, su pompası, termostat ve fan. Bunlardan biri kusursuz çalışmazsa, ısı göstergesi yukarı tırmanmaya başlıyor.

Adım Adım Kontrol

  1. Motoru soğutun. Gerçekten soğutun. Bu adımı atlamayın. Sistem basınç altında çalışır ve sıcakken radyatör kapağını açmak, üzerinize kaynar sıvı fışkırması anlamına gelir. Ben aracı en az iki üç saat bekletmeyi, en sağlıklısı da sabah çalıştırmadan önce kontrol etmeyi tercih ediyorum.
  2. Genişleme deposundaki seviyeyi okuyun. Yarı şeffaf plastik kabın yanında "MIN" ve "MAX" ya da alt–üst çizgi bulunur. Sıvı bu iki çizgi arasında olmalı. Motor soğukken alt çizgiye yakın, ısındığında üst çizgiye yaklaşması normaldir; çünkü sıvı ısınınca genişler.
  3. Sıvının rengine ve görünümüne bakın. Antifriz genellikle yeşil, pembe, mavi veya turuncu olur ve berrak görünür. Kahverengiye çalan, çamurlu, içinde tortu yüzen bir sıvı görürseniz sistem paslanmaya başlamış demektir. Yağ lekesi gibi kaygan bir tabaka varsa, iş silindir kapak keçesine kadar gidebilir; o noktada servise danışmak en akıllısı.
  4. Hortumları elinizle sıkın. Radyatöre giren ve çıkan kalın hortumları soğukken avucunuzla sıkın. Sağlıklı hortum lastik gibi diri hissedilir ve bıraktığınızda eski halini alır. Kâğıt gibi ezilen, çatlak izleri olan, uçları şişmiş veya kabuklaşmış hortumlar değişmeye hazır sayılır. Kelepçelerin oturduğu yerlerde beyaz veya renkli kuru kalıntı, sızıntının parmak izidir.
  5. Radyatörün ön yüzünü inceleyin. Petek yüzeyine yapışmış yaprak, böcek, poşet parçası hava akışını kesiyor. Yumuşak bir fırça ve düşük basınçlı suyla temizleyebilirsiniz. Yüksek basınçlı yıkama tabancasıyla peteklere dalmayın, incecik lamelleri kolayca eziyor. Peteklerde nemli, parlak lekeler görürseniz orası sızdırıyor olabilir.
  6. Aracın altına bakın. Park ettiğiniz yerde renkli, hafif tatlı kokan, kayganlığı yağdan farklı bir birikinti varsa bu soğutma sıvısıdır. Damlanın yerine göre (ön orta, sağ, sol) sızıntının kaynağını daralta bilirsiniz.
  7. Motoru çalıştırıp ısı göstergesini izleyin. Rölantide bekletin. İbre orta bölgeye gelip orada sabitleniyorsa iyi. Sürekli tırmanıyorsa termostat açmıyor ya da fan çalışmıyor olabilir. Bu arada fanın devreye girdiğini duymalısınız; motor iyice ısındığında fan hiç dönmüyorsa fan motoru, sigortası veya ısı sensörü sorgulanır.
  8. Kaloriferi test edin. Kalorifer, soğutma sisteminden beslenir. Motor ısınmış ama içeriden ılık hava geliyorsa sistemde hava yapmış olabilir ya da sıvı seviyesi düşüktür. Bu basit test bana birkaç kez erken uyarı verdi.
  9. Eksik varsa doğru sıvıyı ekleyin. Aracınızın el kitabında hangi tip antifriz istendiği yazar. Farklı tipleri karıştırmak jelleşmeye yol açabiliyor. Hazır karışım değilse saf antifrizi damıtık suyla, üreticinin belirttiği oranda seyreltin. Acil durumda su ekleyip yola devam edebilirsiniz ama ilk fırsatta karışımı düzeltin.
  10. Kapakları ve takvimi ihmal etmeyin. Radyatör kapağının contası sertleşirse sistem basıncı tutmaz ve sıvı normalden erken kaynar. Ucuz bir parça, büyük bir dert kaynağı. Soğutma sıvısının komple değişimi ise kullanılan tipe ve aracın kılavuzuna göre belirli km/yıl aralıklarında yapılır.

Sık Yapılan Hatalar